Khi tìm hiểu hồ sơ bảo lãnh và định cư Mỹ, USCIS (U.S. Citizenship and Immigration Services) là tên gọi gần như không thể bỏ qua. Đây là cơ quan thuộc Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS), chính thức hoạt động từ ngày 1/3/2003, chịu trách nhiệm giải quyết nhiều thủ tục liên quan đến quyền lợi di trú và nhập tịch.
Từ đơn bảo lãnh người thân, hồ sơ lao động đến điều chỉnh tình trạng và nhập quốc tịch, USCIS đều có thể tham gia ở những giai đoạn khác nhau tùy từng trường hợp.
USCIS là gì? Tổng quan về Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ
Khi thực hiện các thủ tục bảo lãnh người thân, định cư theo diện việc làm, xin thường trú nhân hoặc nhập quốc tịch Mỹ, USCIS là cơ quan mà người nộp hồ sơ thường xuyên phải tiếp xúc. Tuy USCIS không phải đơn vị phụ trách toàn bộ quy trình nhập cư và cũng không đồng nghĩa với cơ quan cấp visa tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Hoa Kỳ.
Hiểu đúng chức năng của USCIS ngay từ đầu sẽ giúp người làm hồ sơ xác định được đơn nào cần nộp, cơ quan nào đang xử lý và cần liên hệ ở giai đoạn nào.
Định nghĩa và tên tiếng Anh đầy đủ
USCIS là viết tắt của U.S. Citizenship and Immigration Services, tiếng Việt thường gọi là Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ. Đây là cơ quan thuộc Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (Department of Homeland Security – DHS), chịu trách nhiệm giải quyết nhiều đơn xin quyền lợi di trú và hồ sơ nhập quốc tịch theo thẩm quyền. Các thủ tục do USCIS xử lý trải rộng từ bảo lãnh thân nhân, định cư theo việc làm, điều chỉnh tình trạng đến giấy phép làm việc và nhập tịch.
Đối với người đang tìm hiểu định cư Mỹ, có thể hiểu đơn giản USCIS là cơ quan xét và giải quyết nhiều quyền lợi di trú, chứ không phải một cơ quan duy nhất quản lý mọi thủ tục liên quan đến người nước ngoài tại Mỹ.
Ví dụ, một hồ sơ bảo lãnh gia đình có thể bắt đầu bằng việc người bảo lãnh nộp đơn cho USCIS. Nếu người được bảo lãnh đang ở ngoài Hoa Kỳ và hồ sơ thuộc quy trình visa định cư, sau khi đơn bảo lãnh được chấp thuận, hồ sơ có thể tiếp tục chuyển sang NVC và sau đó đến cơ quan lãnh sự để thực hiện các bước xin visa. NVC thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và đảm nhiệm các công việc chuẩn bị hồ sơ visa định cư trước khi chuyển hồ sơ cho cơ quan lãnh sự xem xét.
Chức năng chính của USCIS
USCIS thực hiện nhiều chức năng trong hệ thống di trú Hoa Kỳ. Tùy loại hồ sơ, cơ quan này có thể tiếp nhận, xem xét bằng chứng, yêu cầu bổ sung thông tin và đưa ra quyết định đối với đơn thuộc thẩm quyền.
Một số chức năng thường gặp gồm:
- Xử lý đơn bảo lãnh và đơn xin quyền lợi di trú: USCIS tiếp nhận nhiều loại đơn liên quan đến gia đình, việc làm và các chương trình di trú khác.
- Xét hồ sơ thường trú nhân: Với người đủ điều kiện điều chỉnh tình trạng tại Hoa Kỳ, USCIS có thể giải quyết hồ sơ I-485 và các thủ tục liên quan.
- Xử lý hồ sơ nhập tịch: USCIS tiếp nhận và xét Mẫu N-400 đối với người đủ điều kiện nhập quốc tịch. Quy trình có thể bao gồm sinh trắc học, phỏng vấn và kiểm tra tiếng Anh, kiến thức công dân theo trường hợp áp dụng.
- Giải quyết hồ sơ giấy phép làm việc: USCIS xử lý các yêu cầu cấp giấy phép làm việc đối với những nhóm người đáp ứng điều kiện theo quy định.
- Xử lý một số hồ sơ tị nạn và quyền lợi nhân đạo: Đây cũng là một phần trong phạm vi quyền lợi di trú mà USCIS đảm nhiệm.
- Cung cấp công cụ hỗ trợ người nộp hồ sơ: Người dùng có thể tra cứu tình trạng hồ sơ, tìm thông tin về quy trình, biểu mẫu và sử dụng một số dịch vụ trực tuyến của USCIS. Hệ thống tài khoản trực tuyến của USCIS cũng hỗ trợ người dùng tiếp cận thông tin và thực hiện một số giao dịch điện tử tùy loại hồ sơ.
Trong các hồ sơ định cư theo việc làm, USCIS cũng có vai trò quan trọng. Chẳng hạn, với EB-5, cơ quan này xử lý các đơn thuộc chương trình theo quy định hiện hành. Tuy vậy những thủ tục khác như chứng nhận lao động PERM lại thuộc Bộ Lao động Hoa Kỳ, còn quy trình visa định cư ở nước ngoài thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Điểm cần ghi nhớ là USCIS chỉ xử lý những phần việc thuộc thẩm quyền của mình. Không phải mọi bước trong một hồ sơ định cư đều diễn ra tại USCIS.
Phân biệt USCIS với NVC và Lãnh sự quán Mỹ
USCIS, NVC và cơ quan lãnh sự đều có thể xuất hiện trong cùng một hồ sơ định cư nhưng chức năng của từng đơn vị hoàn toàn khác nhau. Đây là điểm người làm hồ sơ cần nắm rõ để tránh gửi giấy tờ hoặc yêu cầu đến sai nơi.
| Cơ quan | Vai trò chính | Thường xuất hiện ở giai đoạn nào? |
| USCIS | Xét nhiều đơn và quyền lợi di trú, chẳng hạn đơn bảo lãnh, một số hồ sơ thường trú nhân, nhập tịch và các quyền lợi khác | Giai đoạn xét đơn/quyền lợi di trú thuộc USCIS |
| NVC | Thu thập và kiểm tra hồ sơ visa định cư, xử lý các bước hồ sơ trước khi chuyển sang cơ quan lãnh sự | Sau khi hồ sơ đủ điều kiện chuyển sang quy trình visa định cư tại nước ngoài |
| Đại sứ quán/Lãnh sự quán Mỹ | Thực hiện thủ tục lãnh sự và phỏng vấn visa theo thẩm quyền | Giai đoạn xin visa tại nước ngoài |
Theo Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, NVC là một bộ phận thuộc Bureau of Consular Affairs của Department of State. Sau khi nhận được đơn bảo lãnh đã được USCIS chấp thuận, NVC thực hiện các công việc chuẩn bị hồ sơ visa như thu phí, tiếp nhận DS-260, hồ sơ bảo trợ tài chính và giấy tờ dân sự; khi hồ sơ đủ điều kiện, NVC phối hợp với cơ quan lãnh sự để sắp xếp phỏng vấn.
Trong khi đó, cơ quan lãnh sự là nơi tiến hành phỏng vấn visa đối với đương đơn xin visa tại nước ngoài. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ hướng dẫn rằng sau khi NVC xếp lịch phỏng vấn, đương đơn sẽ nhận thông báo và thực hiện các bước chuẩn bị theo yêu cầu của cơ quan lãnh sự, bao gồm khám sức khỏe và mang giấy tờ cần thiết đến buổi phỏng vấn.
Có thể hình dung một hồ sơ bảo lãnh định cư từ Việt Nam theo trình tự khái quát:
USCIS => NVC => Cơ quan lãnh sự Hoa Kỳ
Tuy không phải hồ sơ nào cũng đi theo đúng chuỗi này. Nếu người đủ điều kiện điều chỉnh tình trạng tại Hoa Kỳ, hồ sơ thường trú nhân có thể được xử lý trực tiếp với USCIS thay vì đi qua quy trình visa lãnh sự.
Do đó, khi cần kiểm tra hồ sơ, trước hết hãy xác định hồ sơ đang ở cơ quan nào và đang ở giai đoạn nào. Nếu hồ sơ đã chuyển sang NVC, việc hỏi USCIS về lịch phỏng vấn sẽ không thay thế được việc làm theo hướng dẫn của NVC. Tương tự, khi hồ sơ đã được chuyển đến cơ quan lãnh sự, đương đơn cần tuân thủ hướng dẫn phỏng vấn và bổ sung giấy tờ của cơ quan đang xử lý visa.
Vai trò quan trọng của USCIS trong hồ sơ bảo lãnh định cư Mỹ
1. Tiếp nhận và xét duyệt đơn bảo lãnh
Một trong những vai trò phổ biến nhất của USCIS là tiếp nhận và xem xét Form I-130 – Petition for Alien Relative đối với hồ sơ bảo lãnh thân nhân.
USCIS kiểm tra đơn và các bằng chứng đi kèm để xác định người bảo lãnh có đáp ứng điều kiện của diện bảo lãnh hay không, đồng thời xem xét mối quan hệ được khai trong hồ sơ. Tùy trường hợp, USCIS có thể chấp thuận, từ chối hoặc yêu cầu bổ sung bằng chứng trước khi đưa ra quyết định.
Chẳng hạn, công dân Mỹ hoặc thường trú nhân hợp pháp có thể sử dụng I-130 để bảo lãnh thân nhân thuộc nhóm đủ điều kiện. Tuy I-130 được chấp thuận không đồng nghĩa người được bảo lãnh đã được cấp visa hoặc trở thành thường trú nhân ngay.
2. Xác định hồ sơ có đủ cơ sở để tiếp tục quy trình định cư
Quyết định của USCIS đối với petition là một bước quan trọng trong toàn bộ quy trình. Nếu I-130 được chấp thuận và trường hợp thuộc diện xử lý visa định cư tại nước ngoài, hồ sơ có thể được chuyển sang National Visa Center (NVC) thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ để tiếp tục giai đoạn tiền xử lý visa.
Nói cách khác, USCIS tập trung vào việc xét petition, còn NVC tiếp nhận hồ sơ sau khi được USCIS chuyển sang và thực hiện các bước chuẩn bị cho quá trình xin visa.
Đối với một số diện có giới hạn số lượng visa, việc USCIS chấp thuận petition vẫn chưa có nghĩa đương đơn có thể nhận visa ngay. Thời điểm tiếp tục xử lý còn phụ thuộc vào tình trạng sẵn có của visa và ngày ưu tiên theo quy định.
3. Xử lý hồ sơ điều chỉnh tình trạng nếu người được bảo lãnh đang ở Mỹ
Không phải tất cả hồ sơ bảo lãnh đều đi theo hướng USCIS => NVC => Lãnh sự quán. Nếu người được bảo lãnh đang ở Hoa Kỳ và đáp ứng các điều kiện để điều chỉnh tình trạng, hồ sơ có thể tiếp tục được xử lý tại Mỹ thông qua Form I-485 – Application to Register Permanent Residence or Adjust Status.
Trong một số trường hợp, I-130 và I-485 có thể được nộp đồng thời hoặc I-485 được nộp sau, tùy diện và điều kiện cụ thể. USCIS sẽ xem xét hồ sơ điều chỉnh tình trạng theo các yêu cầu áp dụng.
Đây là điểm quan trọng khi xác định vai trò của USCIS: với hồ sơ điều chỉnh tình trạng, USCIS không chỉ xét petition mà còn có thể là cơ quan xử lý hồ sơ xin thường trú nhân tại Mỹ.
4. Tiếp nhận và đánh giá bằng chứng bổ sung
Trong quá trình xét hồ sơ, nếu thông tin hoặc bằng chứng chưa đủ để đưa ra quyết định, USCIS có thể yêu cầu người nộp hồ sơ cung cấp thêm tài liệu theo thông báo chính thức.
Đối với người bảo lãnh và người được bảo lãnh, việc phản hồi đúng yêu cầu, đúng thời hạn và cung cấp tài liệu phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xét hồ sơ.
Do đó, sau khi nhận được Receipt Notice hoặc các thông báo tiếp theo từ USCIS, người nộp hồ sơ nên kiểm tra kỹ nội dung để biết hồ sơ đang ở bước nào và có yêu cầu bổ sung hay không.
5. Cập nhật và thông báo kết quả xử lý hồ sơ
USCIS gửi các thông báo liên quan đến quá trình xử lý, chẳng hạn thông báo tiếp nhận hồ sơ, yêu cầu bổ sung bằng chứng hoặc quyết định đối với đơn.
Người nộp hồ sơ có thể sử dụng Receipt Number để theo dõi tình trạng hồ sơ thông qua hệ thống của USCIS. Việc theo dõi này giúp xác định hồ sơ đã được tiếp nhận, đang được xử lý hay đã có hành động mới từ cơ quan di trú.
Tuy nhiên, trạng thái hồ sơ trên USCIS chỉ phản ánh giai đoạn thuộc hệ thống USCIS. Khi petition đã được chuyển sang NVC, người nộp hồ sơ cần theo dõi theo hướng dẫn của Bộ Ngoại giao Mỹ và sử dụng thông tin hồ sơ NVC/CEAC tương ứng.
6. Chuyển hồ sơ sang NVC khi thuộc quy trình visa định cư
Sau khi USCIS chấp thuận petition, đối với trường hợp tiếp tục theo quy trình xin visa định cư tại nước ngoài, USCIS chuyển hồ sơ sang NVC.
NVC sau đó tạo hồ sơ visa, cấp Case Number và Invoice ID, hướng dẫn đóng phí, hoàn thành DS-260 và nộp các giấy tờ tài chính, dân sự cần thiết. Khi hồ sơ đáp ứng yêu cầu và có lịch phù hợp, NVC phối hợp với Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Mỹ để sắp xếp phỏng vấn.
Điều này cho thấy USCIS giữ vai trò quan trọng ở giai đoạn xét petition nhưng không thay thế chức năng của NVC hoặc cơ quan lãnh sự.
7. Giải quyết một số hồ sơ quyền lợi di trú liên quan đến người được bảo lãnh
Ngoài I-130, USCIS còn xử lý nhiều loại hồ sơ di trú khác tùy tình trạng và hoàn cảnh của đương đơn. Trong một số trường hợp, người đang ở Mỹ có thể đồng thời hoặc tiếp tục thực hiện các thủ tục về thường trú nhân, giấy phép làm việc hoặc những quyền lợi di trú khác thuộc thẩm quyền USCIS.
Do đó, vai trò của USCIS trong một hồ sơ định cư không nên hiểu đơn giản là “duyệt bảo lãnh”. Cơ quan này có thể tiếp tục tham gia ở những bước khác nếu loại hồ sơ và tình trạng của đương đơn thuộc phạm vi giải quyết của USCIS.
Tham khảo thêm:
Với những thông tin trên, bạn đã hiểu rõ USCIS là gì, chức năng của Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ cũng như vai trò của cơ quan này trong hồ sơ bảo lãnh định cư Mỹ. Việc xác định đúng USCIS, NVC và cơ quan lãnh sự phụ trách từng giai đoạn sẽ giúp quá trình theo dõi, bổ sung giấy tờ và xử lý hồ sơ thuận lợi hơn.
Nếu cần tìm hiểu thêm về quy trình. định cư Mỹ hoặc các vấn đề liên quan đến hồ sơ di trú, bạn có thể tham khảo thông tin chuyên sâu từ ViPass để có thêm cơ sở chuẩn bị hồ sơ phù hợp.
